Ceza Hukuku
Ceza hukuku nedir?
Ceza hukuku, suç ve ceza kavramlarını inceleyen kamu hukuku bölümüdür. Ceza hukuku, suç teşkil eden bir haksızlığın varlığından söz edilebilmesi ve dolayısıyla bir kişi hakkında işlemiş olduğu bu haksızlıktan dolayı ceza hukuku yaptırımı uygulanabilmesi için gerekli şartların oluşup oluşmadığı ile ilgilenen bir hukuk dalıdır. Bu kapsamda; suçun unsurlarına, ceza sorumluluğunun diğer şartlarına ve yaptırımlara ilişkin kurallar ceza hukukunun genel konularını oluşturmaktadır. Genel ve özel ceza hukuku olarak ikiye ayrılır.
Ceza Hukukunun görev ve amacı;
Islah edici olmak, toplumsal ve sosyal barışı sağlamak, suç işlenmesini önlemek, kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzeni ve güvenliğini ve Hukuk devletini korumaktır. Ceza Hukuku Avukatları; Hakim ve Savcılar ile üçlü saç ayağının en önemli unsurlarındandır
Ceza hukukunun kapsamı nedir?
Ceza hukukundan itibarla iki temel unsuru suç ve yaptırımdır. Maddi ceza hukuku olarak da adlandırılan dar anlamda ceza hukuku, suçları ve yaptırımlarını konu alır. Geniş anlamda ceza hukuku ise, maddi ceza hukukunun yanı sıra, ceza muhakemesi hukuku ve infaz hukukunu da kapsar.
Kaynağı
Ceza Hukukunun doğrudan (biçimsel) kaynaklarını, anayasa, kanun ve uluslararası antlaşmalar olarak belirtmek mümkündür.
Ceza Hukukunun Bölümleri:
´1) Maddi Ceza Hukuku,
- Ceza hukuku genel hükümler,
- Ceza hukuku özel hükümler
Genel ceza hukukunun konusu suç kavramının maddi ve manevi unsurlarıyla tanımı, ceza hukukuna hakim olan genel ilkeler, ceza kavramının tanımı, suçu ortadan kaldıran nedenler, cezayı azaltan ve ortadan kaldıran nedenler gibi bütün suçlar için geçerli olan ilke ve teorilerdir.
Özel ceza hukukunun konusu ise ülkenin kanunlarına göre suç sayılan eylemlerin neler olduğu, bunların kapsam ve sınırları, birbirlerinden ayrılan yönleri ile bu suçlara öngörülen cezalardır.
´2) Ceza Muhakemesi Hukuku,
Ceza muhakemesi; suç işlenip işlenmediği, işlenmişse failinin veya faillerinin kim olduğu, ceza sorumluluklarının bulunup bulunmadığı, sorumlu iseler bunun türü ve miktarının belirlenmesi ve infaz edilebilir bir yaptırımın ortaya konulması amacıyla yapılan bir dizi faaliyetten oluşmaktadır.
Ceza muhakemesi hukuku, ceza muhakemesini düzenleyen hukuk dalıdır. Ceza muhakemesinin ilke ve esaslarını ortaya koyan ceza muhakemesi hukukunun amacı, insan hakları ihlallerine yol açmadan maddi gerçeği araştırıp bulmaktır.
Ceza muhakemesinin ve ceza muhakemesi hukukunun temel kaynağı, 5271 sayılı CMK’dır (Ceza Muhakemesi Kanunu). CMK’nın kapsamı birinci maddesinde ifade edilmiştir. Buna göre, Ceza Muhakemesi Kanunu, ceza muhakemesinin nasıl yapılacağı hususundaki kurallar ile bu sürece katılan kişilerin hak, yetki ve yükümlülüklerini düzenler.
Bir suçun işlenmesiyle birlikte Devlet ile fail arasında, değişik evre ve aşamaları kapsayan bir ilişkinin oluştuğu bilinmektedir. Bu ilişki suçun ve failinin saptanmasından başlayarak, verilecek hükmün kesinleşmesine kadar uzanmaktadır. İşte Ceza muhakemesi kanunu, suç işleyenle Devlet arasındaki ilişkinin adil yargılama esaslarına uygun olarak sürdürülmesini sağlayan bağlayıcı hukuk kurallarını içermektedir.
´3) Ceza İnfaz Hukuku,
Kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesine ilişkin esasları gösteren hukuk dalınır. İnfaz hukuku, yaptırımların yerine getirilmesi konusu ile ilgilenir. Buna ilişkin ilkeleri, esasları ve usulleri gösterir.
Ceza Hukuku ve Ceza Davası
Ceza muhakemesi hukuku, yakalama, el koyma, arama, telefon ve ortam dinlemesi, tutuklama benzer biçimde koruma tedbirleri ile suç şüphesi altındaki kişinin özgürlüğünü kısıtlar. Şüphelinin bizzat kendisinin yada avukatının bu soruşturma işlemlerine itiraz hakkı vardır. Soruşturma neticesinde iddia makamı (savcılık) şüphelinin suç işlediği kanaatine varırsa, şüpheli hakkında bir iddianame düzenleyerek ceza davası açar. Türkiye’de ceza davalarına bakmaya yetkili adli ceza mahkemelerinin görevi suç vasfı ve ceza miktarına nazaran belirlenmektedir. Ceza mahkemeleri, temel olarak asliye ceza mahkemesi ve ağır ceza mahkemesi olmak suretiyle iki tür mahkemeden oluşmaktadır. Sanık, mahkemedeki yargılamanın tüm aşamalarında da bir avukatın hukuki yardımından yararlanma hakkına haizdir. Ceza mahkemesi, yapacağı yargılama neticesinde sanık hakkında mahkumiyet hükmü olarak “adli para cezası”, “hapis cezası” yada “güvenlik tedbiri”ne karar verebilir. Kararda hapis cezasının ertelenmesi yada hükmün açıklanmasının geri bırakılması (hagb) benzer biçimde bireyselleştirme kurumları uygulanabileceği benzer biçimde sanığa verilen hapis cezası adli para cezasına da çevrilebilir. Ceza davası, istinaf, temyiz ve kararın düzeltilmesi benzer biçimde aşamaları da geçtikten sonrasında kesinleşmiş hapis cezası ile ilgili infaz hukuku süreci adım atar. Kesinleşen hapis cezasının infazı, kaide olarak açık yada kapalı cezaevinde yapılır. Cezası infaz edilen hükümlü, suçunun niteliğine nazaran belli şartları yerine getirdiğinde koşullu salıverilme (şartlı tahliye) ve denetimli serbestlik tedbirinden yararlanarak cezaevinden tahliye edilebilir.
Ceza hukukunda tüm bu süreçler, genel olarak soruşturma, kovuşturma ve infaz hukuku süreci olarak tanımlanabilir. Soruşturma aşaması ile başlayıp cezanın infazı ile sonlanmış olan bu süreçte yargılanan kişinin, mağdurun, müştekinin (şikayetçi) yada müdahilin (katılan) savunmasını icra eden avukata, halk içinde ceza avukatı yada ağır ceza avukatı denilmektedir. Hukuk büromuz, müdafa hakkını ve hak arama özgürlüğünü temin ederek ceza yargılaması sürecine katılan taraflara hukuki yardım sunmaktadır.
